حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )
581
تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )
دنياوى « 1 » ممتّع « 2 » و مرفّه كردانيدند ، جنانچ مستغنى شد ، بعد از آن او را احتياج نبود كه بشهرهاى ديكر رود ، به جهت وجه معاش « 3 » . و بقم املاك خريد ، و آب و زمين پيذا كرد ، و متوطّن شد . و بعد از او خواهرانش : زينب ، و امّ محمد « 4 » ، و ميمونه ، دختران موسىء بن محمد « 5 » در طلب « 6 » او از كوفه بقم آمدند . و به عقب ايشان بريهه دختر موسى بيامد ، و ايشان « 7 » بمقبرهء بابلان ، آنجا كه قبر فاطمه بنت موسىء بن جعفر عليهم السّلم است مدفوناند « 8 » . و محمّد بن موسى بقم مقيم بود ، و از آنجا بجآئى ديكر نرفت ، تا آنكاه كه او را وفات رسيد ، در شب چهارشنبه ، روز آخر ماه دى ، هشت روز از ماه ربيع الآخر مانده ، سنهء ستّ و تسعين و مائتين « 9 » هجريّه ، و او را در سرآئى كه معروف بود بذو - كه اليوم مشهورست
--> ( 1 ) . آنچه متعلق به دنيا است . ( 2 ) . مورد استمتاع و استفاده و بهره قرار گرفته شده . ( 3 ) . گذران زندگى . ( 4 ) . به احتمال قوى ام محمد كنيه زينب است ، نه آنكه نام مستقلى براى يكى از دخترهاى موسى بن محمد باشد - چنان كه پيشتر بدان اشاره شد - و در نسخه اصل واو عطف بعدها افزوده گرديده است . ( 5 ) . در نسخهء چاپى : محمد بن على ، و در برخى از نسخههاى خطى : موسى بن محمد . ( 6 ) . به دنبال و در پى او . ( 7 ) . مقصود از ايشان بجز زينب است كه او در بابلان دفن نگرديد . در حاشيه نسخه چاپى مصحح آية اللّه شبيرى آمده است : ( زينب دختر موسى در مقبره برادرش محمّد بن موسى دفن گرديده ) . ( 8 ) . امروزه در زيرزمين بقعه حضرت فاطمه عليها السلام اثرى از قبر بريهه و ديگر بانوان وابسته به اين خاندان وجود ندارد ، و در سردابه زير ضريح مطهر تنها يك قبر مىباشد كه آن هم از آن حضرت فاطمه است . آقاى كشفى معاون توليت آستانه ، كه اطلاعات جامعى از وضعيت حرم و بيوتات آستانه در اختيار دارد در اين باره به نگارنده فرمود : مرحوم آية اللّه مرعشى نجفى معتقد بودند كه قبور اين بانوان در جهت جنوب غربى و در محل بقعه شاه عباس دوم ( كه امروزه مسجد امام خمينى نام دارد ) قرار دارد ، ليكن برغم حفاريهاى طولى و عرضى در آن محدوده اثرى ( جز يك طاق آجرى كه سردر ورودى سردابه حضرت فاطمه در دورههاى دور بوده است ) يافت نشد . ( 9 ) . سال 296 هجرى .